งานประเพณีแห่พญายม (สงกรานต์บางพระ)

งานประเพณีแห่พญายม (สงกรานต์บางพระ) ประเพณีหนึ่งเดียวในโลก ซึ่งเป็นมรดกวัฒนธรรมอันน่าภูมิใจของชาวไทยและชาวตำบลบางพระ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี เป็นประเพณีแห่งความเชื่อและความศรัทธาที่มีมาอย่างยาวนาน โดยจัดขึ้นเพื่อร่วมกันอนุรักษ์สืบทอดประเพณีเก่าแก่ของบรรพบุรุษมาจนถึงปัจจุบัน และภายในงานนี้จะมีพิธีบวงสรวงองค์พญายม และร่วมส่งองค์พญายมลงสู่ทะเล โดยชาวบางพระเชื่อว่าเป็นการปล่อยทุกข์โศกโรคภัยต่าง ๆ ให้ลอยไปกับองค์พญายม และต้อนรับความโชคดีที่จะมีตามมา
ประเพณีแห่พญายมนี้ จะมีขึ้นในช่วงประเพณีสงกรานต์ เนื่องจากเป็นปีใหม่ของไทย โดยชาวบ้านจะจัดทำรูปปั้นพญายมขึ้นเพื่อบวงสรวงเจ้าที่เจ้าทาง หลังพิธีบวงสรวง จะนำองค์พญายมหันหน้าออกสู่ทะเลแล้วปล่อยลงในทะเล มีความเชื่อว่าจะเป็นการสะเดาะเคราะห์ ปล่อยสิ่งชั่วร้ายให้ลอยไปกับพญายมในทะเล และชาวบ้านจะได้อยู่กันอย่างร่มเย็นเป็นสุขตลอดทั้งปี
ตำนานประเพณีแห่พญายม
ตามตำนานเล่าย้อนไปถึงว่า เดิมทีชาวบ้านตำบลบางพระนั้นมีอาชีพทำการประมง ด้วยสิ่งแวดล้อมที่อยู่อาศัยเป็นชายฝั่งทะเล อาชีพส่วนใหญ่ของชาวบ้านตำบลนี้จึงเป็นการทำประมง และมียานพาหนะ คือ เรือแจวขนาดเล็กเท่านั้นที่นำสู่ท้องทะเลออกไปทำมาหากิน ท้องทะเลเมื่อยามคลื่นลมแรง มักตามมาด้วยอุบัติเหตุและมีเหตุให้ชาวบ้านได้เสียชีวิตในทะเลอยู่ร่ำไป วันหนึ่งในพื้นที่ตำบลบางพระก็ได้เกิดโรคระบาดหนักที่ชื่อว่า มาลาเรีย และไข้เลือด เป็นเหตุให้เหล่าชาวบ้านและเหล่าสัตว์เลี้ยงได้เกิดเจ็บป่วย และเสียชีวิตกันไปเป็นจำนวนมาก และด้วยยุคสมัยนั้นเรียกได้ว่าไม่มีหนทางใดที่จะรักษาได้เลย
กระทั่งวันหนึ่ง มีชาวบ้านได้ฝันเห็นวิธีการจะทำให้โรคระบาดหายไปว่า การที่จะทำให้ชาวบ้านทุกคนอยู่รอดปลอดภัยจากโรคดังกล่าวได้นั้น ชาวบ้านจะต้องร่วมกันสร้างหุ่นแทนองค์พญายมขึ้น และต้องนำเครื่องบูชามาเซ่นไหว้บวงสรวงองค์ท่าน จากนั้นให้นำหุ่นองค์ท่านแห่รอบหมู่บ้าน เพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์ อีกทั้งต้องให้เหล่าชาวบ้านมารวมตัวกันเพื่อทำพิธีขอขมาลาโทษ จากนั้นให้นำหุ่นแทนองค์พญายมไปลอยลงสู่ทะเลให้ไกลที่สุด
จากความฝันได้กลายเป็นความจริง เมื่อชาวบ้านพากันทำตามความฝันนั้น โรคภัยไข้เจ็บที่เกิดขึ้นในหมู่บ้านก็หายไป ชาวบ้านทุกคนก็ได้อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา จากเหตุการณ์นี้จึงก่อให้ชาวบ้านในพื้นที่ตำบลบางพระเกิดความศรัทธาเลื่อมใสต่อองค์พญายมเป็นอย่างยิ่ง จึงได้เกิดเป็นประเพณีแห่พญายมซึ่งเป็นประเพณีหนึ่งเดียวในไทยหนึ่งเดียวในโลกนี้ขึ้น และหากปีใดที่ไม่ได้มีการบวงสรวงแห่พญายมขึ้น ในปีนั้นจะเกิดอุบัติการณ์มีผู้คนล้มตายเป็นจำนวนมาก
ในปัจจุบันประเพณีแห่พญายมก็ยังคงปฏิบัติสืบต่อกันมาทุกปีด้วยความสามัคคี ความศรัทธาของชาวบ้านในตำบลบางพระ โดยได้กำหนดให้วันที่ 17-18 เมษายนของทุกปีเป็นวันสำคัญในการประกอบพิธีแห่พญายม เพื่อปัดเป่าสิ่งชั่วร้ายออกไป และอัญเชิญหุ่นองค์พญายมลอยลงสู่ทะเล ให้สิ่งที่ไม่ดีทั้งหลายทั้งปวงหายไปลงสู่ทะเลนั่นเอง